JOHANN SEBASTIAN BACH (1685-1750)

De grote Johann Sebastian Bach (1685-1750) wordt tegenwoordig beschouwd als eind- en hoogtepunt van de Barokperiode.

Lees verder..

WEBLOG

Sebastiaan van Eck

De Kosmische Bach

door Sebastiaan van Eck, cellist van de Radio Kamer Filharmonie

Geachte lezer,

In mijn eerdere bijdrage aan deze site had ik beloofd u na ons concert van 15 november jl. te laten weten of mijn zorgen omtrent de uitvoering van een aantal van Bachs meesterwerken, met name die van Cantate nr. 106, terecht waren of niet. Welnu: gelukkig kan ik u zeggen dat het concert een absoluut hoogtepunt is geworden in mijn orkestloopbaan! Ook meen ik voor mezelf iets meer inzicht te hebben gekregen in het grote mysterie van het genie van Bach.

Het effect van Bachs muziek kwam in de Matinee van 15 november schitterend tot zijn recht. De uitvoering van de 'Actus Tragicus', ik hoorde hem vanuit de zaal want in dit stuk was ik als cellist niet nodig, heeft mij zeer geraakt. Brüggen koos prachtige tempi en ook de schaarse instrumentalisten waren onderling, en in verhouding met solisten en koor, subliem in balans. Ik kon vergeten dat ik in een concertzaal zat en voelde de sublieme troost die in dit stuk verborgen is mij raken. Werkend met Brüggen begreep ik opeens dat slechts weinigen deze muziek kunnen spelen: je moet een bepaald stadium van onthechtheid hebben bereikt en een natuurlijk gevoel hebben voor de hartslag en adem. Dat deze op een bepaald moment stopt, en wij 'sterben müssen' is misschien menselijk gezien tragisch, in kosmische zin is het onvermijdelijk en daarom mooi.

Muzikale ego's hebben in deze muziek niets te zoeken, musici mogen slechts de betekenis van de muziek niet in de weg zitten. Een te snel tempo mist zijn doel, een te langzaam tempo eveneens. Brüggen koos de voor mij (enige) juiste weg. De blokfluiten waren dienend en zuiver, de gamba's sereen en elegant. Mooie solisten en een subliem koor: een voorrecht om dit te kunnen horen! Ook de andere werken van het programma maakten indruk. Onze 3 klarinettisten openden met een mooi ingetogen uitvoering van het 3-stemmige Ricercar uit het 'Musikalisches Opfer'. Ook Cantate 198, een wereldlijker pendant van nr.106 lukte ons prima. Een ander hoogtepunt was voor mij de uitvoering van de 6-stemmige Ricercar door de ca. 35 strijkers van ons orkest. Per ongeluk had ik 2 vrienden gevraagd bij de eerste repetitie aanwezig te zijn, daarbij vergetend dat het eerste half uur bij Brüggen vaak gebruikt wordt om het orkest volkomen anders op te stellen. Ik had al het een en ander meegemaakt maar dit sloeg alles: alle strijkers moesten zich willekeurig verspreiden en zeker niet bij een 'partijgenoot' in de buurt gaan zitten. Dit alles om het orkest te laten klinken als een orgel waarbij je ook niet van ieder pijpje kunt zeggen waar het zit. Voor ons spelers was het natuurlijk lastig om zo te spelen. Oriëntatie aan je eigen groep werd opeens heel moeilijk. We moesten het stuk vaak spelen om timing, intonatie en balans vanuit dit volkomen ongewone perspectief in orde te krijgen. Het effect in het Concertgebouw was magistraal ( in ieder geval voor mij!). Opeens werd ik een klein (maar wezenlijk) onderdeel van een immens vlechtwerk, uit alle hoeken van het podium kwam er een stem Bach mijn kant op. Het gaf me een sensatie te zweven en het gevoel van ruimte en tijd te verliezen en onderdeel te zijn van een grote kosmische compositie. En opeens wist ik het zeker: als één van de aardse super-radiotelescopen gericht op de uithoeken van de kosmos ooit tekenen van leven zullen opvangen dan is dat ongetwijfeld een flard van Bach!

Sebastiaan van Eck


u kunt hier het concert van 15 november 2008 bekijken en beluisteren

REACTIES

Joost Boekhoven

Wat een schitterende beschrijving van dit concert. Met zoveel inzicht en diepte. Als musicus en schrijver waardeer ik dit bijzonder.

REAGEER

Typ de antispamcode over